Nhà yến cũ nhưng nuôi yến theo phương pháp mới

Chim yến đã vào làm tổ trong nhà một số vùng miền Trung và Nam Bộ nước ta. Qua khảo sát các nhà yến cũ mà chim đã lựa chọn để bay vào ở theo cách tự nhiên, không có các biện pháp kích thích dẫn dụ của con người, chúng tôi rút ra 1 số nhận xét sau:

Tìm hiểu thêm về nghề nuôi chim yến

“Năm 2008, mỗi kg yến qua sơ chế có giá từ 38-45 triệu đồng/kg. Sau hơn 10 năm, giá yến cùng loại tại An Giang dao động ở mức 30-32 triệu đồng/kg. Bởi vậy, nghề nuôi chim yến được gọi là “nghề bạc tỷ”, bởi đầu tư mỗi nhà yến đạt tiêu chuẩn không dưới 1 tỷ đồng và sau khi thu hoạch sản phẩm (yến sào) để bán cho thương lái thì thu nhập nhiều hơn, vì vậy nghề này thu hút rất nhiều người có điều kiện tham gia. Nếu không có quy hoạch thì ngành này sẽ chịu cảnh bi đát như tình trạng con cá tra trước đây…” – ông Trần Văn Son (ngụ ở huyện Châu Phú, An Giang) chia sẻ.

Ông Son là một trong những hộ nuôi được cho là thành công trong việc xây nhà, dẫn dụ chim yến vào ở từ năm 2010. Ban đầu, diện tích nhà yến của ông khoảng 300m2. Sau gần 10 năm hình thành và phát triển, ông Son đã cơi nới, cất mới nhà yến với diện tích sàn lên hàng ngàn mét vuông để dẫn dụ chim yến vào ở, sinh sản.

“Hiện tại, tùy vào chất liệu gỗ bên trong nhà yến mà giá yến, được thương lái định giá cao hay thấp. Bình quân, giá yến thô loại 1 được thương lái mua từ 25-27 triệu đồng/kg. Sau đó, họ mang về sơ chế, đóng hộp để bán ra thị trường với mức giá không dưới 30 triệu đồng/kg. 2 tuần tôi thu hoạch được từ 7-8kg, yến nuôi thu hoạch quanh năm, vì vậy hiệu quả kinh tế rất cao” – ông Son chia sẻ thêm.

Những rủi ro với nghề nuôi chim yến

Lợi nhuận “khủng” chính là mãi lực thu hút nhiều người, nhảy vào xây dựng nhà nuôi chim yến. Trong số những hộ xây nhà yến, không phải chỉ những người có tiền mà nhiều người chỉ có đất ruộng hay đất vườn tạp cũng nhảy vào nghề. Họ vay mượn tiền từ những người thân, ngân hàng, tìm mọi cách để xây nhà dẫn dụ chim yến và ước mong đổi đời từ nghề này…

Theo thống kê chưa đầy đủ, tính đến cuối tháng 3-2018, toàn tỉnh đã có 231 nhà nuôi chim yến của 216 hộ tham gia. Bình quân mỗi nhà yến, đầu tư không dưới 500 triệu đồng. Cá biệt, có nhà yến xây dựng đã hơn mức 3 tỷ đồng. Và thực tế cho thấy, không phải ai xây nhà để dẫn dụ chim yến đều thành công.

“Nghề gì cũng vậy, hễ lợi nhuận cao thì rủi ro rất nhiều, vì vậy đòi hỏi người tham gia phải tìm hiểu thật kỹ, tính toán chi li để đi đến quyết định cuối cùng xem mình có đủ năng lực tham gia hay không, chứ đừng có tư duy theo kiểu: “thấy người ta ăn khoai, vác mai đi đào” dễ chuốc lấy thất bại. Nghề nuôi chim yến được liệt vào nghề có độ rủi ro rất cao…” – ông Nguyễn Văn Nam (ngụ ở TP. Long Xuyên, An Giang) chia sẻ.

Ông Nam xây nhà nuôi yến từ đầu năm 2016. Đến nay, số lượng yến vào ở chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nếu trước đây, ông Nam rất thành công trong nghề nuôi cá tra xuất khẩu thì đến lượt chim yến, đổ vào đây hàng tỷ đồng nhưng vẫn chưa khai thác được một kg sản phẩm nào.

“Nghề nuôi yến không dễ như mọi người tưởng, phải hết sức thận trọng. Đây là nghề đòi hỏi kiến thức, kỹ thuật rất cao. Cụ thể, phải biết được quy luật của chim yến để thiết kế nhà sao cho phù hợp. Yếu tố thứ 2 là độ ẩm bên trong phải dao động từ 79-850, đặc biệt ánh sáng phải không vượt quá 2 lux, gió vào phải thông thoáng và tiếng âm thanh dẫn dụ phải hết sức phù hợp thì yến mới chịu ở” – ông Nam chia sẻ thêm.

Khảo tại các địa phương: TP. Long Xuyên, Thoại Sơn, Châu Phú và Chợ Mới (An Giang) – những địa phương có nhà yến nhiều), tỷ lệ hộ dân xây nhà nuôi chim yến thành công rất ít, trong số 216 hộ nuôi có chưa đến 50% hộ có sản phẩm bán ra thị trường.

Theo báo cáo của Hiệp hội Yến sào Việt Nam, đến cuối năm 2016 đã có khoảng 5.800 nhà nuôi chim yến ở 41 tỉnh, thành phố trong cả nước, tổng đàn chim ước tính 6,15 triệu con. Năm 2016, sản lượng yến sào đạt được gần 40 tấn. Lợi nhuận cao nhưng nghề này cũng không ít rủi ro, vì vậy hộ muốn tham gia nuôi chim yến cần hết sức thận trọng.

Nuôi chim yến trong nhà yến cũ – phương pháp tiết kiệm chi phí

Về vị trí nhà yến

Các nhà yến ở gần biển và hạ lưu của khúc sông chảy ra biển, và ở triền tả ngạn nhiều hơn. Nhà yến Quảng Ngãi (rạp hát Hòa Bình và một nhà yến cũ khác) nằm ngay trong thành phố Quảng Ngãi, kẹp giữa 2 con sông Trà Khúc (nằm phía Bắc sát ngay thành phố) và sộng Vệ (phía Nam – cách thành phố 10km)

Nhà yến Tuy Hòa gần sông Đà Rằng (cách khoảng 200-300m); nhà yến Nha Trang gần sông Cái; nhà yến Ninh Thuận cách sông Dinh khoảng 300m; các nhà yến ở Gò Công Tây cũng nằm cạnh sông Gò Cửa. Điều này có thể có quan hệ với hướng gió, gió đông nam và tây nam thổi qua dòng sông đem lại hơi ẩm và sự mát mẽ cho chim yến. Các nhà yến cũ đều gần các khu chợ, nơi chim dễ tìm kiếm thức ăn.

Về hướng cửa

Các cửa quay về hướng đông (nhà yến Nha Trang, Quảng Ngãi, Gò Công Tây); đông nam (Tuy Hòa, Ninh Thuận), nam và tây nam (Bình Định),…
Cử thường lớn nhưng nhìn từ ngoài vào là tối (Quảng Ngãi, Tuy Hòa); hoặc nhìn từ trên xuống là 1 giếng trời tạo thành khe sâu tối, để kích thích chim vào sau đó chim sẽ vào nhà qua 1 cửa hẹp hơn (Nha Trang, Ninh Thuận, Bình Định).

Về cấu trúc nhà

Đa số là nhà 2 tầng cũ, có diện tích mặt bằng rộng ít người sử dụng, chim thường chọn căn phòng ở tầng dưới để làm tổ. Có ngôi nhà hành lang nằm ở giữa và giếng trời chính là ô thông tầng, có phòng dạo cho chim. Các nhà có diện tích hẹp hơn chim cũng làm tầng dưới nhưng giếng trời và cầu thang thông tầng tạo thành luồng chim lượn hình chữ L

Lỗ thông gió thường là các ô lam gió của ngôi nhà cũ, và quay về hướng đông nên rất thoáng mặc dầu không có hệ thống thông gió kiểu nhà mới. Bốn ngôi nhà cũ mà chúng tôi quan sát ở miền Trung đều có lam thông gió quay về hướng đông, đồng thời một số cửa khác trong ngôi nhà đó mở ra tạo tuần hoàn khí và thông gió khá tôt nên phòng chim thoáng mát.

Tường các ngôi nhà cũ đều xây bằng vôi vữa xi măng. Khi vào nhà chim thường làm tổ trực tiếp thành hàng lên sát cạnh trần nhà và cạnh góc nhà. Tổ bố trí nhiều ở các cạnh tường cắt ngang đường chim bay từ ngoài vào, cách trần khoảng 3-5cm. Trong trường hợp phòng chim đông quá tổ chim sẽ phân bố rộng ra và loang xuống dưới, làm trên các đường góc nhà hướng về phía sàn, cho đến cách sàn 1m.

Góc trái căn phòng bao giờ cũng nhiều tổ hơn góc phải, vì đa số chim bay vòng ngược chiều kim đồng hồ. Nếu trần nhà có nhiều xà xi măng thì càng tăng thêm nơi làm tổ cho chim.

Kích thước phòng có yến vào 3,5 x 3,5m cao 3,9 – 4m (Nha Trang), 5 x 5 x 4 (Tuy Hòa), 7 x 4 x 2,5 (Ninh Thuận).

Số lượng cửa: 1-2 cái, hình dáng rất linh động có thể là vuông, hình chữ nhật hoặc tròn.

Nhà yến cũ nhưng nuôi yến theo phương pháp mới 1
Nhà yến cũ nhưng nuôi yến theo phương pháp mới

Tìm hiểu thêm về phương pháp cải tạo nhà và phương pháp nuôi chim trong nhà cũ

Mục tiêu quan trọng nhất của việc cải tạo nhà cũ là làm sao số lượng chim trong nhà đó tăng nhanh nhất. Vì vậy khi phát hiện ra nhà yến cũ thì việc đầu tiên là kiểm tra lại môi trường vi mô của nhà yến, nghĩa là xem xét nhiệt ẩm độ, ánh sáng, độ thông thoáng, điều kiện vệ sinh, địch hại…có phù hợp với các yêu cầu của yến không.

Nếu nhận thấy có những chỗ chưa thích hợp cần nghiên cứu cải tạo sửa chữa cho thật phù hợp. Ví du: ẩm độ quá thấp thì cần phải tăng lên bằng cách làm thêm các bồn nước, các vòi phun sương hoặc ống rỉ nước theo tường; nhiệt độ quá cao thì tăng hệ thống ống thông gió; phòng chim quá sáng phải làm sao cho ánh sáng bớt lại bằng cách lắp thêm các luồng gỗ sau lỗ ra vào cách 50cm, hoặc làm các ống bọc lỗ.

Sửa chữa một số chỗ hư hỏng của ngôi nhà hoặc trần nhà nếu có. Tường nhà chim cũ của Việt Nam thường được xây dựng trong thời gian đã lâu, gồm thành phần cát, vôi, xi măng, nên khi đàn chim đông làm tổ nhiều thì căn phòng này sẽ có các mảng tường bị vỡ, điều này làm hạn chế năng suất và chất lượng tổ.

Chỉnh lại khuôn viên căn nhà cho hợp lý: như vị trí cửa ra vào cho người, cửa thông phòng; có thể gỡ bớt tường ngăn phòng nếu phòng quá hẹp…

Có thể uốn nắn hoặc cải tạo đường chim bay, ví dụ: mở rộng hoặc thu hẹp lỗ cửa, mở thêm ô cửa ra vào, đục các lỗ thông sang các phòng khác, trước khi đục lỗ thông phòng cần lắp thêm các xà gỗ để tăng thêm chỗ làm tổ cho chim…Nhưng nói chung không nên thay đổi hướng cửa ra vào sẵn có của chim, tuy có thể mở thêm một vài cửa mới.

Trong các nhà cũ cũng cần làm tăng thêm đường luồng gỗ bằng cách gia cố thêm xà gỗ 1 cách từ từ, từ thưa đến dày. Vì nếu không có xà gỗ chim chỉ có thể làm tổ dọc sát trần nhà, men theo tường và cạnh góc. Nếu không có các xà ngang thì năng suất chỉ đạt 7,5-10 tổ/m2, cao nhất là 12-15 tổ/m2.

Thu hoạch tổ hợp lý là biện pháp quan trọng nhất để tăng sản lượng tổ. Để tăng nhanh đàn trong một vài năm đầu chỉ thu hoạch tổ khi chim con đã bay. Có thể tỉa bớt một số tổ ở các khu vực dày sít quá để điều chỉnh sự phân bố mật độ của chim.

Cải tạo môi trường quanh nhà chim như trồng thêm một số cây mà chim ưa thích, làm các bể nước và các biện pháp hấp dẫn côn trùng. Mắc hệ thống đèn chiếu sáng xung quanh nhà yến vào ban đêm và chiều tối…

Có thể mắc thêm hệ thống loa phát tiếng gọi bầy đàn, nhằm tăng số lượng chim, để chim rũ nhau đến tiếp mỗi ngày. Xây dựng quy chế quản lý nhà chim, và điều quan trọng là nhằm để môi trường của chim được yên tĩnh, tốc độ tăng đàn sẽ nhanh hơn không những chim sinh sản tốt mà chim ở nơi khác cũng kéo về.

Giải quyết tốt vấn đề chống địch hại cho nhà chim.

You might also like More from author

Leave A Reply

Your email address will not be published.